منظور از ارتودنسی پیشگیری مجموعه اقداماتی است که با هدف کاهش بی نظمی دندانها و معمولا از سنین دبستان انجام می گیرد. یکی از شایعترین سوالات در این خصوص سن مناسب شروع ارتودنسی پیشگیری و یا سن اولین معاینه ارتودنسی است. در پاسخ به این سوال می توان گفت که بر اساس اغلب منابع علمی اولین معاینه ارتودنسی همزمان با رویش اولین دندانهای دایمی و حدودا شش یا هفت سالگی می باشد. بدیهی است در موارد خاص ممکن است دندانپزشک خانواده و یا متخصص اطفال کودک شما را در سنین پایین تر جهت مشاوره به متخصص ارتودنسی ارجاع دهد.

در ارتودنسی پیشگیری به موارد زیر توجه شده و درمانهای متناسب آغار می گردد:

ارتودنسی پیشگیری در اختلالات کمبود فضا

در اغلب موارد دندانهای شیری منظم هستند. فضای بین دندانهای شیری معمولا طبیعی است و این فضا به جایگزینی دندانهای دایمی بزرگتر کمک می کند. وجود نامنظمی در دندانهای شیری شایع نیست و در صورت وجود نیاز به درمان ارتودنسی در آینده تقریبا قطعی خواهد بود.

با رویش دندانهای دایمی نظم موجود در دندانهای شیری به هم خورده و معمولا دندانهای دایمی جلویی در فک پایین با درجاتی از بی نظمی در سنین ۶-۷ سالگی رویش می یابند. درجات کم بی نظمی ممکن است در طی رویش دندانها از بین رود ولی بی نظمی های بیشتر نیاز به پیگیری درمانی دارند.

می توان گفت اولین گام در ارتودنسی پیشگیری معاینه توسط متخصص ارتودنسی در سن ۷-۶ سالگی و با تهیه رایوگرافی پانورامیک یا او پی جی است.

تهیه رادیوگرافی یک توصیه علمی پذیرفته شده است و انجام آن لازم است هرچند که والدین بیمار می توانند از انجام آن امتناع کنند. تهیه رادیو گرافی به شناخت کیست های دندانی و فکی و ناهنجاری دندانهای دایمی کمک بسیاری کرده و به متخصص ارتودنسی و تیم درمانی این امکان را می دهد تا با درمان به موقع از عوارض شدید احتمالی پیشگیری نمایند.

در معاینه اولیه متخصص ارتودنسی زمان مراجعه بعدی را تععین نموده و در هر جلسه ممکن است درمانهایی از قبیل کشیدن زمان بندی شده دندانهای شیری و در برخی موارد کشیدن دندان دایمی پیشنهاد گردد. توجه به این نکته ضروری است که کشیدن دندانها به منزله حصول نظم ایده آل نبوده و در حقیقت با کنترل و کاهش مشکل امکان درمان بهتر و با ثبات بیشتر را فراهم می کند. تعیین الگو و زمان بندی کشیدن دندانها در حیطه تخصصی ارتودنسی است. پیشنهاد می شود بدین منظور تحت نظر یک متخصص ارتودنسی درمان انجام گیرد. در خصوص الگو و زمانبندی کشیدن دندانها بین همکاران بعضا اختلاف رویه وجود دارد و مراجعه به متخصصین متعدد ممکن است والدین را دچار سردرگمی نماید.

ارتودنسی پیشگیری در اختلالات فکی

جلو بودن فک، کوچک بودن فک و عقب بودن فک، مشکلات عرضی فک (کمی عرض یا تنگی فک بالا) و یا ارتفاع زیاد صورت از موارد شایع اختلالات استخوانی فکهاست که با درمانهای ارتودنسی پیشگیری مانند درمان فانکشنال ، فیس ماسک ، درمان هدگیر  و سایر درمانهایی ازین دست می توان تا حدود زیادی از شدت مشکل کاست. توجه به این نکته لازم است که هریک از این درمانها زمان بندی خاصی داشته و موفقیت درمان وابسته به همکاری بیمار و مراجعات منظم به متخصص ارتودنسی است.

سایر اختلالات ارتودنسی

موارد همچون دندان غایب ، دندان اضافی ، اختلالات اندازه دندانها ، بزرگی زبان و یا ناهنجاری بند لب بالا نیز در معاینات مورد توجه قرارگرفته و با زمانبندی مشخص تحت درمان قرار می گیرند.